Amsterdam + 31 20 242 0109 Urmond +31 43 20 505 02 info@theprivacyfactory.com
Weinigen zien het verband tussen innovatie en creativiteit enerzijds en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer anderzijds. Toch is een goed begrip van dit verband belangrijk. Als je het verband ziet, zul je waarschijnlijk nooit meer zeggen dat je niets te verbergen hebt. Laten we zeggen, zing je wel eens onder de douche? Doe je wel eens een dansje tijdens het koken in de keuken? Maak je wel eens een gek tekeningetje op een papiertje? Flap je er wel eens wat uit onder het motto ‘eens kijken hoe er gereageerd wordt’ als er alleen maar bekenden aanwezig zijn? En zou je dat ook doen wanneer er duizend mensen meekijken en luisteren? Om met de Duitse zanger Max Raabe te zingen: “Ich bin nur gut, wenn keiner guckt”. Hebben we dat niet allemaal? De Amerikaanse journalist Glen Greenwald heeft in een TED Talk ”why privacy matters” het juiste antwoord op de veelgehoorde opmerking: “Ik heb niks te verbergen”. Hij antwoordt zulke mensen met: “Dan ben je een wel heel oninteressant persoon!” De waarheid is dat je je vrijer gedraagt wanneer je je niet bekeken voelt. Even gek doen, iets raars proberen, even dat proefballonnetje opgooien, je doet het allemaal wanneer je je veilig waant voor vreemde oren en ogen. Daar hebben we ‘gordijnen’ voor: intimi, mensen die we vertrouwen. Achter die gordijnen, veelal in ledigheid, worden de beste ideeën geboren. De Griekse gigant Panoptes heeft vele ogen – hij wordt dan ook door de Griekse goden gebruikt als de beste bewaker van hun geheimen. De Britse filosoof en architect Jeremy Bentham heeft op basis van die gedachte eind 18e eeuw het idee van een Panopticon ontwikkeld. Dit moest een rond gebouw worden, met in het midden een wachttoren. In het ideale Panopticon worden alle cellen of kamers van de bewoners gezien vanuit één wachttoren in het midden. Natuurlijk kan de bewaker nooit iedereen tegelijk zien, maar dat maakt niet uit. De bewoners weten niet wanneer ze gezien worden, en gaan zich gedragen alsof ze altijd worden gezien. Bij hen treedt het “watched eye effect” op: ze gaan zich sociaal wenselijk gedragen. Bentham wilde beginnen met een gevangenis, maar wilde het idee ook toepassen in gestichten, ziekenhuizen, scholen en fabrieken. Bentham’s Panopticon-gevangenis is nooit gebouwd, maar bijvoorbeeld de Haarlemse koepelgevangenis is wel volgens dit principe ontworpen. In de moderne tijd hebben we voor dit effect geen Panopticon meer nodig: we hebben overal camera’s en cctv circuits. De documentairemaker Peter Vlemmix heeft onze maatschappij al in 2012 vergeleken met een Panopticon. Trek eens een uurtje uit voor de documentaire ‘Panopticon’: je zult versteld staan. De ideale bewoners van Bentham’’ Panopticon zouden, hoe treffend, bijvoorbeeld tredmolens ronddraaien of andere repetitieve werkzaamheden uitvoeren – veel creativiteit hoef je onder die omstandigheden niet te verwachten. Wie zich bekeken voelt, gaat in de sociaal wenselijke tredmolen. Wie wil innoveren, nieuwe ideeën wil ontwikkelen, heeft een veilige ruimte nodig: de toestemming daarbinnen fouten te mogen maken en te mogen experimenteren. Die ruimte heet privacy. Auteur: Mark van Hattem, Ph.D., CTPP
Share This

Door de site te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten