Privacy Alerts #24: Universiteit Leiden schakelt slimme camera’s tijdelijk uit wegens privacy

Share

De Autoriteit Persoonsgegevens legt een boete van 2,75 miljoen euro op aan de Belastingdienst vanwege discriminatie bij de kinderopvangtoeslag. Het is de hoogste boete die de AP ooit heeft gegeven. Verder in deze Privacy Alerts: Universiteit Leiden zet spy-camera’s uit wegens onrust over privacy, en de politie stopt met het screenen van asielzoekers.

Universiteit Leiden zet spy-camera’s uit wegens onrust over privacy

Universiteit Leiden heeft honderden camera’s bij de ingangen van universiteitsgebouwen en collegezalen (‘classroom scanners’) tijdelijk uitgeschakeld. In een brief van de Universiteitsraad werd donderdag bij het College van Bestuur om aandacht gevraagd voor de bezorgdheid onder studenten en medewerkers. Zonder hun medeweten waren de camera’s opgehangen.

De universiteit meldt dat de (slimme) camera’s tijdens de coronapandemie zijn aangeschaft en geïnstalleerd om de veiligheid van mensen in de gebouwen te waarborgen. Volgens studenten (en medewerkers) kunnen de camera’s ook de leeftijd en lengte van bezoekers inschatten, het geslacht herkennen en zien of iemand een mondkapje draagt. Dat de camera’s ingrijpende functies hebben, blijkt ook uit onderzoek van het Leids Universitair Weekblad Mare. De camera’s kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt om gedrag te analyseren en mensen te volgen.

De universiteit meldt dat zij alleen gebruik had gemaakt van de sensor(en) die geen beelden opnemen of vastleggen, maar waarbij er op basis van geregistreerde bewegingen wel een telling van het aantal personen kon plaatsvinden. Ongeacht of dit inderdaad het geval is, benadrukt de Raad in de eerdergenoemde brief dat niet alleen de feitelijke privacy van belang is, maar ook het gevoel van privacy bij de mensen op de campus.

Toch waren de zorgen van studenten en medewerkers wel degelijk terecht. In de praktijk bleek namelijk dat de beveiliging van de camera’s niet op orde was, waardoor informatie via Google kon worden opgevraagd. Vanwege de ontstane onrust zijn de camera’s voorlopig uitgeschakeld. De universiteit zegt dat dit ruimte laat voor verder onderzoek van het systeem met hulp van een derde partij.

Naar aanleiding van de situatie in Leiden heeft de Universiteit Utrecht besloten om een pilot met tellende (surveillance)camera’s ‘tot nader order’ op te schorten.

Politie stopt met het screenen van asielzoekers

De politie stopt het proefproject rond het screenen van asielzoekers (project ‘Athene’) vanwege de privacywet, meldt NRC Handelsblad.

Het project werd in 2016 opgestart, nadat premier Rutte (VVD) de Kamer eerder (na de terreuraanslagen in Parijs) had toegezegd asielzoekers strenger te controleren en screenen. Voor identificatiedoeleinden doorzoekt de vreemdelingenpolitie sindsdien de telefoons van alle vreemdelingen die asiel aanvragen en controleert ze sms-berichten, foto’s en contactlijsten op tekenen van mensenhandel en terroristische dreigingen. Als politiemedewerkers verdachte informatie aantreffen (bijvoorbeeld foto’s van wapens of het telefoonnummer van een mensensmokkelaar), wordt de mobiele telefoon in beslag genomen en worden alle gegevens op de mobiele telefoon gekopieerd en opgeslagen in het eigen politiesysteem. De gegevens worden vervolgens door de politie naast informatie uit strafzaken gelegd, om zo andere onderzoeken verder te helpen. Zo koppelt de politie al jaren (persoonsgegevens van) onschuldige asielzoekers aan strafrechtelijke informatie.

De politie probeerde via het project criminele en staatsgevaarlijke asielzoekers op te sporen, maar ontdekte vorige maand, na een privacytoets, dat dit niet mocht. De politie meldt (weliswaar zelf) dat ‘Athene’ niet ‘’rijmt’’ met privacywet AVG, die sinds mei 2018 van toepassing is. Volgens de politie was het opsporen van criminele asielzoekers op voornoemde wijze vóór die tijd wel toegestaan.

Criminelen opsporen op basis van data wordt vaak aangeprezen als een wondermiddel, maar het mag niet altijd baten. Zo heeft de vreemdelingenpolitie dit jaar via Athene zo’n 20 signalen doorgestuurd naar collega-rechercheurs, maar dit heeft geen enkele keer tot een strafrechtelijk onderzoek geleid, blijkt uit het persbericht van NRC.

De Raad van State constateerde daarenboven afgelopen juni een gebrek aan regelgeving en wettelijke waarborgen voor het verzamelen, gebruiken en bewaren van gegevens uit telefoons van asielzoekers. Volgens het belangrijkste adviesorgaan van de regering moet bijvoorbeeld duidelijker worden vastgelegd waarvoor de gegevens en voor hoe lang ze bewaard mogen worden. Het adviesorgaan benadrukt het belang van wettelijke waarborgen, omdat met deze methode ‘diep kan worden ingegrepen in iemands persoonlijk leven’.

De gegevens van de asielzoekers zijn volgens de politie inmiddels uit de politiesystemen verwijderd. De politie zegt wel door te gaan met het handmatig controleren en het uitlezen van telefoons van asielzoekers. Daar is volgens de politie wél een juridische basis voor.

AP legt Belastingdienst hoogste boete ooit op voor discriminatie bij kinderopvangtoeslag

De Belastingdienst krijgt van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een boete van 2,75 miljoen euro vanwege discriminatie van toeslagouders.

De Belastingdienst verwerkte jarenlang gegevens over dubbele nationaliteit van ouders die kinderopvangtoeslag hadden aangevraagd. De AP oordeelt dat deze verwerking onrechtmatig, discriminerend en onbehoorlijk was en daarmee te kwalificeren is als een ernstige overtreding van de AVG.

De Belastingdienst verwerkte gegevens over dubbele nationaliteit met een drieledig doel: beoordeling van aanvragen, opname in het interne risicosysteem en bestrijding van fraude. Voor geen van deze doelen acht de AP verwerking van dubbele- nationaliteitsgegevens noodzakelijk. Dit houdt in dat de verwerking onrechtmatig is en dus niet had mogen plaatsvinden.

Door gegevens over nationaliteit onnodig op te nemen in allerlei systemen, handelde de Belastingdienst bovendien discriminerend. Voor het recht op kinderopvangtoeslag maakt het niet uit welke nationaliteit iemand heeft. Het gaat er uiteindelijk om of iemand rechtmatig in Nederland verblijft. De discriminerende aard van de verwerking maakt deze ook onbehoorlijk in de zin van de AVG. Een verwerking mag namelijk geen inbreuk maken op fundamentele rechten, waaronder het recht niet te worden gediscrimineerd.

De Autoriteit Persoonsgegevens neemt het de Belastingdienst vooral kwalijk dat mensen er niet blind op konden vertrouwen dat er geen onnodige gegevens worden opgeslagen en dat discriminatie geen rol speelt in het contact met de dienst. “Dat is bij ‘Toeslagen’ vreselijk misgegaan, met alle gevolgen van dien, en natuurlijk kan deze boete dat niet ongedaan maken. Maar het is wel een belangrijke stap in een breder herstelproces”, zegt Aleid Wolfsen, de voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens.

Demissionair staatssecretaris Van Huffelen schrijft dat zij de bevindingen van de AP over de werkwijze bij de afdeling Toeslagen als zeer ernstig beschouwt. “De AVG en het verbod op discriminatie dienen strikt gerespecteerd te worden. Gelijke gevallen dienen gelijk behandeld te worden.”

De Belastingdienst laat weten geen bezwaar te zullen aantekenen tegen de boete. 

Recente publicaties

Privacy Weekly

Meld u aan voor Privacy Weekly en blijf op de hoogte van recente trends en ontwikkelingen rondom privacy.

Op zoek naar

Gratis AVG|Check

Volg ons op social media

Meld u aan voor Privacy Weekly

Aanmelden Privacy Weekly
Elke donderdag een privacy alert, blog of whitepaper in uw inbox!
cookie

Wij gebruiken alleen functionele en analytische cookies om u een optimale gebruikerservaring te bieden op onze website. Onze cookies verzamelen geen persoonsgegevens. Meer informatie.