Nieuwe afspraken over gegevensuitwisseling in de zorg
Bestuurders uit de zorg hebben nieuwe afspraken gemaakt over de verdere ontwikkeling van digitale gegevensuitwisseling en databeschikbaarheid. Daarbij gaat het onder meer om de invoering van eOverdracht, het beschikbaar stellen van medische beelden tussen ziekenhuizen en de verdere ontwikkeling van het gezondheidsinformatiestelsel.
Een belangrijk onderdeel is de verdere invoering van eOverdracht, waarmee verpleegkundige gegevens elektronisch en volgens vaste afspraken kunnen worden overgedragen. De betrokken partijen hebben zich verbonden aan het groeipad voor eOverdracht en gaan ICT-leveranciers opdracht geven om de benodigde stappen te zetten. Ook zijn afspraken gemaakt over de verdere beschikbaarheid van medische beelden tussen ziekenhuizen.
Daarnaast hebben de betrokken partijen gezamenlijke prioriteiten en een planning afgesproken voor de verdere ontwikkeling van het gezondheidsinformatiestelsel. Daarin is vastgelegd wie waarvoor verantwoordelijk is. De voortgang wordt twee keer per jaar gezamenlijk besproken.
AP kritisch op privacybescherming Belastingdienst
Op 11 november 2026 heeft de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) de eerste editie van de Staat van de gegevensbescherming bij de Belastingdienst gepubliceerd. Daaruit blijkt dat de Belastingdienst op tien van de twaalf onderzochte onderwerpen nog niet voldoet aan de privacywetgeving. Volgens de AP verloopt de verbetering van de gegevensbescherming te langzaam.
De tekortkomingen hebben onder meer betrekking op de beveiliging van persoonsgegevens en het gebruik van algoritmen. Zo zijn selectiealgoritmes onvoldoende onderbouwd en zijn de risico’s op discriminatie niet voldoende uitgesloten. Medio 2026 had de Belastingdienst slechts drie van de circa honderd selectieinstrumenten getoetst. Ook kan de Belastingdienst nog niet aantonen dat bij geautomatiseerde besluitvorming menselijke tussenkomst plaatsvindt wanneer de wet dat vereist.
Op twee onderdelen voldoet de Belastingdienst inmiddels wel aan de wet: het melden van datalekken en het uitvoeren van gegevensbeschermingseffectbeoordelingen (DPIA’s). De AP ziet daarnaast vooruitgang bij andere verbetertrajecten, maar benadrukt dat de onderwerpen met de grootste risico’s voor burgers voorrang moeten krijgen.
De AP houdt sinds 2024 geïntensiveerd toezicht op de Belastingdienst. Dit toezicht loopt voorlopig tot medio 2029. In januari 2028 verschijnt een nieuwe rapportage over de voortgang.
Cybersecuritybeeld 2026: AI vergroot cyberdreiging
Op 6 november 2026 heeft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) het Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) 2026 gepubliceerd. Daaruit blijkt dat de dreiging door statelijke actoren en cybercriminelen toeneemt, terwijl de digitale weerbaarheid van Nederlandse organisaties achterblijft. Volgens de NCTV vergroot dit het risico op spionage, datadiefstal, sabotage en uitval van digitale processen.
Kunstmatige intelligentie (AI) speelt een steeds grotere rol bij cyberaanvallen. Aanvallers gebruiken AI onder meer om kwetsbaarheden sneller te vinden en malware te ontwikkelen. Hierdoor kunnen aanvallen sneller en op grotere schaal worden uitgevoerd. Ook kunnen minder ervaren cybercriminelen met bestaande AI-toepassingen geavanceerdere aanvallen uitvoeren.
De NCTV constateert daarnaast dat veel organisaties hun basisbeveiliging onvoldoende op orde hebben. Vooral kleinere organisaties, waaronder bedrijven in het midden- en kleinbedrijf (mkb), hebben moeite om hun digitale weerbaarheid te versterken. Het rapport benadrukt daarom het belang van onder meer patchmanagement, back-ups, monitoring, detectie en voorbereiding op cyberincidenten.
Gelijktijdig heeft het kabinet het Actieprogramma Toekomstbestendige Digitale Weerbaarheid gepubliceerd. Dit richt zich onder meer op betere samenwerking tussen overheid en bedrijven bij cyberincidenten en ondersteuning van kleinere organisaties.
EDPB kiest sollicitatieselectie voor handhavingsactie
Op 11 november 2026 heeft de European Data Protection Board (EDPB) geautomatiseerde besluitvorming bij sollicitaties aangewezen als onderwerp van de gezamenlijke handhavingsactie voor 2027. Het onderzoek richt zich op systemen die sollicitanten automatisch beoordelen of selecteren, waaronder toepassingen met kunstmatige intelligentie (AI).
De deelnemende Europese privacytoezichthouders gaan onderzoeken of organisaties de rechten van sollicitanten naleven bij geautomatiseerde besluitvorming. Centraal staat het recht om niet te worden onderworpen aan uitsluitend geautomatiseerde besluiten met rechtsgevolgen of vergelijkbare aanzienlijke gevolgen, zoals geregeld in artikel 22 van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Ook wordt gekeken naar het daarmee samenhangende inzagerecht bij de geautomatiseerde screening van sollicitanten.
De actie maakt deel uit van het Coordinated Enforcement Framework (CEF), waarmee Europese privacytoezichthouders hun toezicht op specifieke onderwerpen afstemmen. Nationale toezichthouders kunnen vrijwillig deelnemen. De gezamenlijke handhavingsactie gaat in de loop van 2027 van start.
Hoge Raad laat interne registratie ING in stand
Op 6 november 2026 heeft de Hoge Raad uitspraak gedaan over de registratie van persoonsgegevens door ING. Na beëindiging van de zakelijke bankrelatie had ING gegevens van de klant voor acht jaar opgenomen in haar Gebeurtenissenadministratie en Intern Verwijzingsregister (IVR). De klant maakte bezwaar tegen de registratie, waarin onder meer werd verwezen naar mogelijke betrokkenheid bij witwassen en andere financiële criminaliteit.
De Hoge Raad beoordeelde onder meer wanneer sprake is van persoonsgegevens betreffende strafbare feiten in de zin van artikel 10 van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Daarbij zijn drie criteria van belang: de kwalificatie naar nationaal recht, de aard van het feit en de zwaarte van de mogelijke sanctie. Volgens de Hoge Raad had het gerechtshof deze criteria juist toegepast. Het hof mocht daarom oordelen dat de registratie door ING in deze zaak niet hoefde te worden aangemerkt als verwerking van persoonsgegevens over strafbare feiten.
Daarnaast ging de Hoge Raad in op het recht van bezwaar uit artikel 21 AVG. Het gerechtshof had geoordeeld dat ING een zwaarwegend belang had bij het bewaren van de gegevens, mede vanwege haar verplichtingen om witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen. Volgens de Hoge Raad had ING daarmee dwingende gerechtvaardigde gronden voor het bewaren van de gegevens, die zwaarder wogen dan de belangen van de klant.
De Hoge Raad verwierp het cassatieberoep. Daarmee bleef het oordeel van het gerechtshof in stand en hoefde ING de registratie niet te verwijderen.
EU werkt aan model voor grondrechtenbeoordeling bij hoogrisico-AI
De Europese Commissie heeft op 16 november 2026 een conceptmodel gepubliceerd voor de Fundamental Rights Impact Assessment (FRIA), de grondrechteneffectbeoordeling die bepaalde organisaties moeten uitvoeren voordat zij een hoogrisico-AI-systeem in gebruik nemen. Deze verplichting volgt uit artikel 27 van de AI Act en geldt vanaf 2 december 2027. Het model moet organisaties helpen om de FRIA op een uniforme manier uit te voeren.
Bij de beoordeling moeten organisaties onder meer beschrijven waarvoor en hoe vaak zij het AI-systeem willen gebruiken, welke personen of groepen erdoor kunnen worden geraakt en welke risico’s voor hun grondrechten kunnen ontstaan. Ook moet aandacht worden besteed aan menselijk toezicht en aan maatregelen voor het geval risico’s zich daadwerkelijk voordoen. De verplichting geldt onder meer voor overheidsorganisaties en private organisaties die publieke diensten verlenen en bepaalde hoogrisico-AI-systemen gebruiken.
Een FRIA kan deels voortbouwen op een eerder uitgevoerde Data Protection Impact Assessment (DPIA). Als onderdelen van de beoordeling al in een DPIA zijn behandeld, mogen organisaties daarnaar verwijzen of relevante informatie overnemen. De Europese Commissie vraagt tot en met 15 januari 2027 om reacties op het conceptmodel. Organisaties die straks onder de verplichting vallen, kunnen zich daarnaast tot 4 december aanmelden om het model in de praktijk te testen.

